Soja: gezond of ongezond?

11 - 01 - 2021 | Voeding

In de voedingswereld speelt er regelmatig wat verwarring. De een beweert dit en de ander beweert dat. Soms zie je door alle bomen het bos niet meer. Soja is ook een product waar veel over beweerd wordt. Soja is een populaire vleesvervanger voor vegetariërs of voor men die minder dierlijke producten wilt nuttigen. Maar wat weet jij over het effect van soja op je gezondheid? In dit artikel lees je wat soja is, of het een gezond product is en de invloeden van soja op je hormonen.


Wat is soja?

Soja behoort tot de peulvruchten, is afkomstig van de sojaboon en komt oorspronkelijk uit de Aziatische keuken. Wanneer je aan soja denkt, denk je waarschijnlijk aan vleesvervangers zoals tofu en tempeh. Maar ook aan sojamelk. Soja wordt door vegetariërs gebruikt als vleesvervanger. Dit komt omdat het rijk is aan eiwit, onverzadigd vet en het bevat ijzer en vitamine B1. Soja is dan ook een goede vegetarische keuze. Voorbeelden van sojaproducten zijn soja-olie, sojamelk, tofu en tempeh.


Gefermenteerde soja

Soja komt in twee varianten voor: gefermenteerd en ongefermenteerd. Fermentatie, ook wel rijping genoemd, is een manier om voeding te conserveren. Gefermenteerde producten bevatten micro-organismen, zoals schimmels, bacteriën en gisten. Hierdoor wordt voedsel als het ware ‘voor verteerd’ en beter opneembaar. Gefermenteerde producten kunnen zo langer bewaard worden, de smaakopname verandert en het bevat veel gezonde darmbacteriën. Voorbeelden van gefermenteerde producten zijn yoghurt, zuurkool, tempeh, crème fraiche, zure room, bier, wijn, koffie, thee etc. Gefermenteerde sojaproducten zijn biologische tempeh, biologische sojasaus, tamari etc.


Gefermenteerde soja bevat stoffen als daidzeïne, glyceteïne en genisteïne. Deze worden isoflavonen genoemd. Gefermenteerde soja heeft heel wat voordelen:

  • Gefermenteerde soja werkt als probioticum in de darmen.
  • Het is een goed opneembare eiwitbron. Let hierbij op overmaat en gezonde darmen.
  • Soja bevat veel fyto-oestrogenen. Wanneer je het met mate eet, kan dit positief bijdragen aan de hormoonbalans.
  • Het kan als smaakmaker gebruikt worden.

Door de isoflavonen kan gefermenteerde soja de progressie van Alzheimer vertragen, mogelijk de ontwikkeling van kankercellen afremmen, mogelijk botontkalking bij vrouwen in de menopauze tegengaan en endometriose verminderen. Om de positieve effecten van gefermenteerde soja te ervaren heb je een gezonde darmflora nodig. Om deze reden zijn de onderzoeken en de bewijzen dat ze je gezondheid positief beïnvloeden niet eenduidig.


Ongefermenteerde soja

Ongefermenteerde sojaproducten zijn tofu, tahoe, soja vleesvervangers, toetjes, sojasauzen etc. Deze producten bevatten stofjes die de plant aanmaakt om zichzelf te kunnen beschermen. Deze stofjes krijgen wij binnen zodra we deze producten eten. Het gaat om de volgende stofjes: fytinezuur, oxaalzuur, trypsine-remmers en lectines. Deze stofjes hebben een aantal nadelen voor het menselijk lichaam.

Fytinezuur en oxaalzuur remmen de opname van mineralen en spoorelementen. Ze binden zich aan mineralen als zink, ijzer, calcium en magnesium. De voedingsstoffen zijn hierdoor niet meer beschikbaar voor ons lichaam. Trypsine-remmers belemmeren de opname van jodium. Daarnaast kan het eiwit in soja niet goed worden opgenomen in het lichaam, omdat de trypsine-remmers in soja dit tegengaan. Ook andere eiwitten worden minder goed opgenomen. Wanneer je vegetariër of veganist bent kun je hierdoor een eiwittekort oplopen. Het lichaam gebruikt trypsine ook om vitamine B12 op te kunnen nemen. Door het gebruik van soja neemt de behoefte van ons lichaam aan vitamine B12 en D toe. 

Ongefermenteerde soja zit in veel producten verwerkt. Ook in producten waar je het niet snel van verwacht. Denk aan pasta, brood, chips, pindakaas etc. Wil je de inname beperken? Let dan op benamingen die op het etiket staan als ‘natuurlijke smaakmaker’, ‘plantproteïne’ of ‘soja’.


De invloed van soja op hormonen

Zowel gefermenteerde als ongefermenteerde soja zijn bronnen van isaflavonen, ook wel fyto-oestrogenen genoemd. Fyto-oestrogenen hebben een hormonale (oestrogene) werking.  Fyto-oestrogenen kunnen de werking van oestrogeen in ons lichaam nabootsen. Dit is positief voor vrouwen in de menopauze. Wanneer er een oestrogeentekort is, kan deze als het ware aangevuld worden.


Zijn fyto-oestrogenen gezond of ongezond?

Je hebt misschien al vaker beweringen gehoord dat soja niet gezond is. Deze beweringen hangen vaak samen met de vraag of fyto-oestrogenen gezond of ongezond zijn. Echter, is de dosering van belang. Fyto-oestrogenen kunnen de oestrogeenspiegels verhogen. Dit kan positief bijdragen aan mensen met een oestrogeen tekort. Hoge innames van soja en het suppleren van fyto-oestrogenen kunnen schadelijk zijn voor mannen en vrouwen die een relatief hoge oestrogeenspiegel hebben. Dan kan er namelijk oestrogeendominantie ontstaan. Het oestrogeen is dan te hoog in vergelijking tot het hormoon progesteron bij vrouwen en testosteron bij mannen.

Oestrogeendominantie kan klachten veroorzaken als vermoeidheid, slaapstoornissen, candidavorming, pijnlijke en gezwollen borsten, vochtophoping etc. Wanneer je deze klachten al ervaart, is het verstandig om de inname van soja te beperken. Zodra je deze klachten gaat ervaren sinds het gebruik van soja, is het verstandig om sojaproducten tijdelijk te laten staan. Wanneer de klachten afnemen, kan dit samenhangen met de afname van soja.


Soja vermijden of blijven gebruiken?

Als het om voeding gaat, is een product nooit altijd slecht of goed. De inname van een product is van belang. In het geval van soja kan de een meer verdragen dan de ander. Dit heeft te maken met het niveau hormonen in je lichaam. De vorm van soja die je nuttigt is belangrijk. Gefermenteerde soja bevat meer voedingsstoffen dan ongefermenteerde soja. Luister goed naar je eigen lichaam. Je lichaam geeft meer seintjes dan je denkt. En bedenk: hoe minder bewerkt, hoe beter.

Over gastblogger Emily

Hi, mijn naam is Emily Drossaert. Ik ben diëtist met een grote passie voor voeding en beweging. Ik geloof dat een gezonde leefstijl begint in je brein. Het gaat namelijk niet alleen over gezonde voeding en flink sporten. Op Foodlies.nl ga ik vooral schrijven over mindset, ontspanning en hormonen.  

1 Reactie

  1. Charlotte

    Interessant om te lezen! 🙂
    Liefs,
    Charlotte

    Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 
Over FoodLies

Geen korte termijn aanpak en diëten, maar een leefstijl ontdekken die voor de rest van je leven gemakkelijk vol te houden is. FoodLies helpt je hierbij en deelt inspirerende teksten en gezonde recepten om je op weg te helpen. Het draait allemaal om het vinden van een juiste balans, niet het schrappen van die heerlijke appeltaart op een verjaardag. Met kleine stappen, grote doelen bereiken.

Recente blogs

Stay connected

Pin It on Pinterest