Wanneer is iets (on)gezond?

18 - 08 - 2020 | Voeding

Laten we maar gelijk met de meest gestelde vraag beginnen. Gezondheid, wat houd dit eigenlijk in? Voor de een betekent het ‘lekker in je vel zitten’ of ‘meer energie hebben’ terwijl het voor de andere betekent ‘geen ziektes hebben’. Een gezond eetpatroon is te definiëren als een eetpatroon waarmee je het risico op chronische ziektes zoals hart en vaatziekten, diabetes type 2 en kanker zo veel mogelijk verlaagt.

Misschien denk je nu wel, maar ik ben al wat ouder voor mij is dat niet meer nodig, maar juist op hogere leeftijd valt er nog veel winst voor je gezondheid te behalen. Ben je nog wat jonger, dan is dit de kans om de rest van je leven te genieten van de gezondheidsvoordelen. Maar dat is niet alles, een gezond eetpatroon betekent ook een gezonde relatie hebben met eten en jezelf, waarbij je luistert naar je gevoel en tevreden bent met wie je bent. Zonder lijsten vol met eetregels, zonder het volgen van een strikt dieet of het tellen van calorieën. Zonder de focus te leggen op het getal op de weegschaal.


Wat ik versta onder ‘gezond eten’. Die vraag krijg ik regelmatig, maar eigenlijk zou ik precies dezelfde vraag aan jou kunnen stellen en kunnen vragen: “wat versta jij onder gezond eten?” Waarschijnlijk dat iedereen hier een ander antwoord op geeft en dat is logisch. Gezond en ongezond is namelijk een complex begrip waar iedereen iets anders onder verstaat en dat is logisch, we zijn namelijk allemaal uniek. Als het gaat om voeding hebben we allemaal verschillende behoeftes.

Voeding is niet zo zwart wit als de meeste denken. Voedingsmiddelen kun je namelijk niet bestempelen als goed of fout. Je moet voedingsmiddelen namelijk plaatsten in de context van je hele eetpatroon. Je gezondheid hangt namelijk niet af van een enkele banaan of lepel lijnzaad. Daarentegen ben je ook niet ongezond bezig als je ja zegt tegen een stuk taart of af en toe een bord friet eet.  Het draait dus om de totale voeding en niet om één product, daarnaast komt erbij kijken dat iedereen anders is. Zo zijn glutenvrije producten niet per definitie ‘gezond’ maar is het voor iemand met coeliakie wel een ‘gezonde’ keuze. Dit geldt voor meerdere producten. Vandaar dat ik het niet heb over gezonde of ongezonde voedingsmiddelen maar over gezonde keuzes en minder gezonde keuzes. Of een voedingsmiddel gezond is hangt namelijk ook af van waarvoor je het in de plaats eet en hoe je totale eetpatroon eruitziet.

Zo is een appel i.p.v. een snoepje een gezonde keuze, maar is het geen gezonde keuze om dagelijks 30 appels te eten. Andersom geldt hetzelfde, zo is een patatje mayo of een witte boterham niet gelijk ongezond wanneer de rest van je eetpatroon er goed uitziet.  Het gaat er eigenlijk meer om hoe vaak en hoeveel je van iets neemt en hoe je totale eetpatroon eruit ziet. Maar ook is het belangrijk om te kijken wat de reden achter deze keuze is. Neem je het omdat je er echt zin in hebt, neem je het omdat je vind dat je het hebt verdiend of omdat je veel stress hebt bijvoorbeeld. Ook spelen er bij gezondheid nog andere factoren mee zoals, beweging, ontspanning, slaap en misschien wel het belangrijkste mentale gezondheid.


Gezonde keuzes

Maar wat zijn gezonde keuzes? Dat zijn voedingsmiddelen met een hogere kwaliteit. Ze zijn voedzaam, geven geen klachten op de langere termijn en hebben een positief effect op ons lichaam.

Deze voedingsmiddelen bevatten voedingsstoffen die je als persoon nodig hebt. Hierbij kun je denken aan onverzadigde vetten, koolhydraten, eiwitten, vezels, vitamines, mineralen en de spoorelementen. Bovengenoemde stoffen hebben dus een positief effect op de gezondheid. Hierbij kun je denken aan de volgende voedingsmiddelen:

  • Onbewerkte producten: denk aan groenten, fruit, noten, granen, aardappels. Ze zijn puur natuur en er is geen bewerking aan vooraf gegaan.
  • Langzame koolhydraten: volkoren granen, groenten, fruit, peulvruchten en aardappelen. Ons lichaam heeft koolhydraten nodig als brandstof maar ook voor de werking van de hersenen.
  • Vezels: je vindt ze terug in onder andere volkoren graanproducten, peulvruchten, groenten, fruit, noten, pitten, zaden en (zoete) aardappelen. Vezels zijn belangrijk voor een goede darmwerking, maar zorgen er ook voor dat je langer verzadigd bent.
  • Eiwitrijke voedingsmiddelen: hierbij kun je denken aan mager vlees, vis, 20+ of 30+ kaas, gevogelte, zuivel, eieren, peulvruchten maar ook volkoren granen. Eiwitrijke voedingsmiddelen zijn de bouwstenen van je lichaam. Ze vullen goed en zijn voedzaam, maar zorgen ook voor het herstellen van je spieren. Een hoge eiwitinname kan leiden tot gewichtsverlies, maar overdrijf hier niet in.
  • Onverzadigde vetten, oftewel de ‘gezonde’ vetten. Je vindt ze terug in o.a. vette vis, noten, zaden, pitten, vloeibare oliën, pindakaas en avocado.

Voedingsmiddelen van een hogere kwaliteit vormen de basis van van een ‘gezond’ eetpatroon.



“Een patatje mayo of een witte boterham is niet gelijk ongezond”



Minder gezonde keuzes

Daarnaast zijn er ook voedingsmiddelen die in grote hoeveelheden niet bijdrage aan gezondheidsvoordelen, maar die juist op de langere termijn een negatief effect hebben op ons lichaam. Deze voedingsmiddelen zijn minder voedzaam, kunnen op de langere termijn zorgen voor klachten en tekorten.

Het zijn eigenlijk voedingsmiddelen waar je lichaam weinig mee kan. Vaak bevatten ze veel calorieën en/of weinig vezels waardoor gewichtstoename op de loer ligt. Maar welke voedingsmiddelen zijn van een lagere kwaliteit?

  • Bewerkte producten: dit zijn alle voedingsmiddelen die een bewerking hebben ondergaan, er is aan gesleuteld. Kijk eens rond in de supermarkt en je zult versteld staan van het aantal bewerkte voedingsmiddelen. Ik gok dat meer dan 75% van de producten in de supermarkt bewerkt is. Aan heel veel producten is namelijk suiker en/of zout toegevoegd. Ze werken belonend en maken het leven een stukje makkelijker, echter niet voor de lange termijn. Je kunt hierbij denken aan kant-en-klaar maaltijden, koeken, chips, snoep, bewerkt vlees en ga zo nog maar even door. Je lichaam haalt er weinig voordelen uit.
  • Transvet: je hebt onverzadigd vet, verzadigd vet, maar er bestaat ook nog zoiets als transvet. Deze vetten hebben een negatief effect op het lichaam en verhogen het risico op verschillende ziektes zoals kanker, diabetes, hart-en vaatziekten en obesitas. Transvetten komen vooral voor in gebak, koek, snoep, snacks, fastfood en ga zo nog maar even door. Zout: iets waar niet al te vaak opgelet wordt, maar het is wel belangrijk om hier naar te kijken.
  • Zout wordt aan een voedingsmiddel toegevoegd voor de smaak, structuur of houdbaarheid. Het eten van te veel zout kan verschillende gevolgen met zich meebrengen. Welke dit precies zijn, daar ga ik verder op in in het hoofdstuk zout. Waar het inzit? In meer producten dan je waarschijnlijk zult denken; kaas, vleeswaren, brood, wraps, kant-en-klare maaltijden, koeken, snacks, sauzen, kruiden, bewerkt vlees en vleesvervangers.
  • Toegevoegde suikers: ze worden vooral gebruikt als smaakmaker, wij mensen hebben nou eenmaal een voorkeur voor zoete voedingsmiddelen. Ook wordt het net als zout gebruikt voor een langere houdbaarheid en de juiste structuur. Aan frisdrank, koek, snoep gebak wordt veel suiker toegevoegd, maar ook aan pastasauzen, ontbijtgranen, vleeswaren en meer.

Is het erg om voedingsmiddelen van een lagere kwaliteit te eten? NEE! Zoals ik eerder al zei gaat het om het totale eetpatroon en niet over een product. Ook ‘minder gezonde keuzes’ horen dus in een ‘gezonde’ leefstijl, want alleen maar gezond eten vind ik persoonlijk ook niet gezond en datzelfde geldt voor alleen maar ongezond eten. Het gaat om de balans en luisteren naar je gevoel. In een gezonde leefstijl is geen één voedingsmiddel verboden. Onthoud dit gooed.


Hoe eet ik?

Ik krijg regelmatig de vraag of ik wel eens ongezond eet en hoe vaak dan? Ik snap jullie vraag . Ik maak dagelijks minder ‘gezonde’ keuzes als ik daar behoefte aan heb.

Ik kies over het algemeen vaker voor voedingsmiddelen met een hogere kwaliteit  omdat ik mij hier goed bij voel en ook heb ik vaak minder behoefte aan ‘minder gezonde’ producten. Ook dit is bij iedereen verschillend en daarom vind ik het gewoon zo belangrijk om naar je gevoel te luisteren, want wanneer ik bijvoorbeeld zin heb ik appeltaart op een verjaardag dan neem ik dit, maar wel alleen als ik er daadwerkelijk zin in heb en niet omdat iedereen het neemt.

Appeltaart vind ik ook echt lekker en andere taarten niet, dus als er andere taarten staan zeg ik vaak nee, niet omdat het ‘ongezond’ is, want dat is appeltaart ook, maar omdat ik het niet lekker vind.

Denk dus ook na voordat je ja of nee zegt of je er daadwerkelijk zin in hebt of niet. Is het antwoord ja dan is dat oké, is het antwoord nee dan is dat ook oké.

Simpel gezegd hanteer ik de 80/20 regel. Dit houdt in dat ik 80% van de dag voedingsmiddelen van hoge kwaliteit eet, en dat ik 20% van de dag kies voor producten met een lagere kwaliteit.Voor mij werkt dit goed, maar dit is natuurlijk voor iedereen anders. Dit is natuurlijk niet iedere dag precies 80/20, de ene dag iets meer de andere dag iets minder.Naar je lichaam luisteren is ook niet altijd gemakkelijk, maar hoe vaker je dit gaat doen, hoe beter je kunt vertrouwen op je lichaam en hoe meer kennis je over voeding hebt, hoe beter je deze keuzes kunt maken.

Wat ik jullie  vooral duidelijk wil maken is dat ik het absoluut belangrijk vind om goed en gezond te eten, maar dat er ook zeker ruimte is om te genieten van een iets minder gezond keuze. Ook wil ik benadrukken dat een product niet per se goed of fout is maar dat het gaat om hoe vaak en hoeveel en de reden waarom je voor een product kiest.Het allerbelangrijkste vind ik dat gezond eten geen obsessie moet worden. Met gezond verstand kun je bewuste keuzes maken en laten we vooropstellen dat (gezond) eten een feestje moet zijn en dat er zeker ruimte is om af en toe iets minder gezonds te eten.

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 
Over FoodLies

Geen korte termijn aanpak en diëten, maar een leefstijl ontdekken die voor de rest van je leven gemakkelijk vol te houden is. FoodLies helpt je hierbij en deelt inspirerende teksten en gezonde recepten om je op weg te helpen. Het draait allemaal om het vinden van een juiste balans, niet het schrappen van die heerlijke appeltaart op een verjaardag. Met kleine stappen, grote doelen bereiken.

Recente blogs

Stress

Stress

n dit artikel lees je wat stress precies is en wat de gevolgen zijn van negatieve stress voor ons lichaam en brein.

Lees meer
Welke olie is gezond?

Welke olie is gezond?

Er is tegenwoordig in de supermarkt een enorm aanbod aan verschillende soorten olie. Maar welke olie is nou gezond om te gebruiken tijdens bakken? En welke olie kun je beter in het schap laten staan? De hoogste tijd om de verschillen eens op een rij te gaan zetten. ...

Lees meer

Stay connected