Is zout (on)gezond?

7 - 04 - 2021 | Voeding

Je hebt het vast al eens gehoord; In Nederland eten we te veel zout. Maar waarom is het dan zo erg dat we te veel zout binnenkrijgen en wat kun je er aan doen? 


Wat is zout

Als we het over zout hebben bedoelen we meestal keukenzout. De scheikundige naam voor keukenzout is natriumchloride. Dit is een mineraal dat wordt gewonnen uit zeewater en zoutmijnen. In 1 gram keukenzout zit ongeveer 0,4 gram natrium en 0,6 gram chloride. Aangezien zout de belangrijkste bron van natrium is in de voeding, worden de begrippen zout en natrium vaak door elkaar gebruikt.  

Van nature zit er weinig natrium in het eten. De belangrijkste bron van natrium in onze voeding is keukenzout. Ongeveer 80% van al het zout dat we binnenkrijgen komt door het eten van producten uit de winkel of in de horeca. De overige 20% voegen we zelf toe bij het koken of aan tafel. 

In Nederland krijgen we vooral zout binnen door het eten van brood, vleesproducten en kaas. Verder bevatten kant-en-klaar maaltijden, pizza’s, soepen, sauzen en hartige snacks hoge gehaltes aan zout. Om een beeld te krijgen: in een pizza zit ongeveer 4,5 gram zout en een kop kant-en-klare kippensoep bevat al snel bijna 3 gram zout. 


Wist je dat? Zout is zout. Zeezout, Himalayazout en Keltisch zout zijn niet ‘beter’ dan keukenzout. Het bevat allemaal ongeveer evenveel natrium.  


Waar wordt zout voor gebruikt? 

Zout wordt veel gebruikt als smaakmaker, omdat het andere smaken versterkt en beïnvloedt. Zo onderdrukt zout bijvoorbeeld de bitterheid in bepaalde producten. Daarnaast vinden de meeste mensen het van nature een aantrekkelijke smaak. Verder wordt zout gebruikt om de houdbaarheid of de structuur van producten zoals brood en kaas te verbeteren. Dit is tevens een reden dat fabrikanten veel zout gebruiken.  

Ondanks dat zout vaak wordt gezien als iets ongezonds, heeft het ook een aantal belangrijke functies. Je lichaam heeft zout nodig om de hoeveelheid vocht in je lichaam te regelen. Daarnaast helpt het mineraal natrium bij de werking van de spieren en zenuwen en bij het regelen van de bloeddruk. 


Hoeveel zout hebben we nodig? 

Naar schatting hebben we ongeveer 1 tot 3 gram zout per dag nodig. De maximale aanbevolen hoeveelheid voor volwassenen is 6 gram zout per dag. Ongeveer 80% van de Nederlandse bevolking krijgt echter meer binnen dan deze 6 gram, namelijk gemiddeld 7,8 gram zout per dag. 

Wat zijn dan de gevolgen van te veel zout? Een te hoge zoutinname kan verschillende ongewenste effecten hebben. Zo verhoogt het onder andere de bloeddruk en daarmee de kans op hart- en vaatziekten. Ook kan het slecht zijn voor je nieren en verhoogt het de kans op maagkanker en botontkalking. 


Hoe kunnen we minder zout eten? 

Voor veel mensen zou het gezonder zijn om minder zout binnen te krijgen. Dit kan wel even wennen zijn, omdat je lichaam gewend is geraakt aan een bepaalde hoeveelheid zout. Pak dit dan ook stap voor stap aan. Onderstaande tips kunnen je daarbij helpen.

  • Gebruik smaakmakers zoals kruiden en specerijen. Met verse kruiden breng je een gerecht heerlijk op smaak. Gaan jouw verse kruiden niet zo lang mee? De meeste kun je goed drogen en/of invriezen waardoor het tot wel 12 maanden houdbaar is! 
  • Kijk goed op het etiket van producten hoeveel zout of natrium er in zit. Er bestaan soms grote verschillen in zoutgehalte binnen dezelfde productsoorten, dus kies voor de variant met het minste zout.  
  • Gebruik verse groente of diepvriesgroente. Aan blikgroente wordt vaak zout toegevoegd. 
  • Zowel jonge als oude kaas bevat veel zout. Er zijn echter ook minder zoute kaassoorten zoals Maaslander, Milner, hüttenkäse en mozzarella. 
  • Gebruik zoutsoorten met minder natrium: JOZO Bewust en LoSalt. Hierin is natrium voor een deel vervangen door kalium en kalium verhoogt de bloeddruk niet. Heb je een slechte nierfunctie of gebruik je plaspillen of ontstekingsremmers? Overleg dan eerst met een arts of diëtist of je dit mag gebruiken.  
  • Soepen uit blik of pak bevatten veel zout. Maak je eigen soep van zelf getrokken bouillon of gebruik een bouillon blokje met weinig zout. 
  • Pas op met kant-en-klare producten en maaltijden, want deze bevatten erg veel zout. Kijk goed op de verpakking welke het minste zout bevat of kook zelf! Maak je zelf sauzen, marinades, soepen of bijvoorbeeld dressings; dan bepaal je ook zelf hoeveel zout je toevoegt.
  • De Nierstichting heeft handige tools zoals de Zoutmeter en de Kruidenwijzer. De Zoutmeter laat zien hoeveel zout jij eet en hoe je dit kan verminderen. Met de Kruidenwijzer kan je eenvoudig en snel uitzoeken welk kruid het beste bij je product past. 

Kortom, zout is de belangrijkste bron van natrium in onze voeding. Echter krijgt ongeveer 80% van de Nederlandse bevolking te veel zout binnen. Een te hoge zoutinname kan leiden tot ongewenste effecten op de gezondheid, zoals een verhoogde bloeddruk en hart- en vaatziekten. Wil je minder zout gaan eten? Let dan goed op wat je koopt in de winkel en geef je eten smaak met kruiden en specerijen in plaats van zout.  


Dit artikel is geschreven door:

Nanke Post
4e jaar student Voeding & Diëtetiek

0 reacties

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 
Over FoodLies

Geen korte termijn aanpak en diëten, maar een leefstijl ontdekken die voor de rest van je leven gemakkelijk vol te houden is. FoodLies helpt je hierbij en deelt inspirerende teksten en gezonde recepten om je op weg te helpen. Het draait allemaal om het vinden van een juiste balans, niet het schrappen van die heerlijke appeltaart op een verjaardag. Met kleine stappen, grote doelen bereiken.

Recente blogs

Hoe lees je een etiket?

Hoe lees je een etiket?

Als je een etiket goed kunt lezen, kun je gemakkelijk en snel gezonde keuzes maken. Maar hoe lees je eigenlijk een etiket en waar moet je opletten?

Lees meer

Stay connected

Pin It on Pinterest